Walter Benjamin

Źródło dramatu żałobnego w Niemczech

Książka ukazała się w przekładzie Andrzeja Kopackiego i z posłowiem Adama Lipszyca nakładem warszawskiego Wydawnictwa Sic! w grudniu 2013 r. 360 stron.
(Wydanie oryginalne: Ursprung des deutschen Trauerspiels)

Książka Waltera Benjamina to jedno z najsłynniejszych dzieł dwudziestowiecznej humanistyki. Nominalnie poświęcona jest pewnemu specyficznemu zjawisku w dziejach niemieckiego teatru - a mianowicie dramatowi barokowemu - lecz jej autor, choć rzeczywiście prezentuje fizjonomię tytułowego "trauerszpilu", odsłaniając wartość tego, co czasem pokraczne i nieudane, śmiało przekracza granice dyscyplin, rozważając kwestie z zakresu estetyki teatru w ogóle, filozofii języka, filozofii polityki, filozofii dziejów czy teologii. Gęsty wywód, w którym drobiazgowa analiza filologiczna splata się z wyrafinowaną refleksją filozoficzną, obfituje w niezwykłe koncepcje, takie jak ogólna metodologia filozoficznego badania dziejów, oryginalne ujęcie antycznej tragedii, teoria nastroju melancholijnego czy apologia alegorii, pojętej jako znak dający wyraz katastrofalnej naturze dziejów. Książka ta wywarła i nadal wywiera przemożny wpływ na rozmaite dziedziny i nurty myśli współczesnej, stanowiąc niemal niewyczerpane źródło płodnych pomysłów.


Foto: Joel Heinzelmann

Walter Benjamin - filozof, krytyk literacki, krytyk kultury i tłumacz. Urodzony w roku 1892 w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, studiował filozofię i germanistykę. Po nieudanej próbie uzyskania habilitacji na podstawie rozprawy o niemieckim trauerszpilu w roku 1925 pracował jako wolny strzelec, publikując w rozmaitych pismach Republiki Weimarskiej. W roku 1933 opuścił Niemcy i zamieszkał w Paryżu. W latach 30-tych związany z Instytutem Badań Społecznych, prowadzonym przez Maxa Horkheimera. Przyjaciel Gershoma Scholema, Theodora W. Adorno i Bertolta Brechta. W swoim pisarstwie łączył wątki zaczerpnięte z tradycji niemieckiego romantyzmu, teologii mesjańskiej i materializmu historycznego, koncentrując się przede wszystkim na filozofii języka, filozofii dziejów, dawniejszej i nowszej literaturze niemieckiej (barok, Goethe, romantycy, Kafka, Brecht), literaturze francuskiej (Baudelaire, Proust, Gide) oraz fotografii i filmie. Jego pisma obejmują rozprawy książkowe, obszerne eseje, krótkie recenzje, teksty aforystyczne, a także niedokończone, monumentalne dzieło o dziewiętnastowiecznym Paryżu, będące w znacznej mierze kompozycją cytatów. Poza tym właśnie dziełem, opublikowanym pośmiertnie w 1982 roku jako Passagen-Werk (wyd. pol. Pasaże, przeł. Ireneusz Kania, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005) oraz książką o trauerszpilu do jego najważniejszych prac należy zaliczyć rozprawy Der Begriff der Kunstkritik in der deutschen Romantik, Goethes Wahlverwandtschaften (wyd. pol. Goethego Powinowactwa z wyboru, przeł. Anna Wołkowicz, w: tenże, Konstelacje, wybór i opr. Adam Lipszyc, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012) oraz Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit (wyd. pol. Dzieło sztuki w dobie reprodukcji technicznej, przeł. Janusz Sikorski, w: tenże, Anioł historii, wybór i opr. Hubert Orłowski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1996). Po polsku ukazały się ponadto m. in.: Ulica jednokierunkowa (przeł. Andrzej Kopacki, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 1997), Berlińskie dzieciństwo na przełomie wieków (przeł. Bogdan Baran, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2010), O haszyszu (przeł. Ewa Drzazgowska, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2010), Dziennik moskiewski (przeł. Bogdan Baran, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2012). W roku 1940 Walter Benjamin odebrał sobie życie w Port Bou w Hiszpanii podczas próby przedarcia się do Stanów Zjednoczonych.

Recenzje:

1.

Krzysztof Lubczyński, Ćwiczenie z Benjamina, Portal internetowy pisarze.pl, 24.03.2014

2.
Aldona Kopkiewicz, Dziecko na stypie, portal internetowy dwutygodnik.com 126/2014
3.
Krzysztof Mrowcewicz, Lekcja anatomii doktora Benjamina, "Literatura na Świecie", nr 1-2/2015
projekt | książki/autorzy | imprezy | informacje | echa medialne | linki | kontakt