Wilhelm Genazino

Kobieta, mieszkanie, powieść

Książka ukazała się w przekładzie Alicji Buras nakładem wrocławskiej Oficyny Wydawniczej Atut w maju 2006 roku, 134 s.
(Wydanie oryginalne: Eine Frau, eine Wohnung, ein Roman, Carl Hanser Verlag München 2003)


Powieść Eine Frau, eine Wohnung, ein Roman (2003), w biografii - w gruncie rzeczy wciąż tego samego - bohatera twórczości Wilhelma Genazino najwcześniejsza i dlatego najbardziej predestynowana do tego, aby od niej rozpocząć prezentację pisarza w Polsce, opisuje perypetie wkraczającego dopiero w dorosłe życie młodego czlowieka, którego ambicje sformułowane są w tytule utworu. Metoda pisarska jest w tej książce analogiczna do zastosowanej we wcześniejszych powieściach tego autora.

Począwszy od Der Fleck, die Jacke, die Zimmer, der Schmerz (1989, Plama, kurtka, pokoje, ból) wszystkie powieści Wilhelma Genazino zbudowane są według tego samego prostego, a mimo to oryginalnego schematu: pierwszoosobowy narrator, samotny mężczyzna w wieku autora, wiodąc niespieszny żywot i oddając się w każdej z powieści innemu, czasem trudnemu do sprecyzowania zajęciu, głównie zaś spacerując po mieście, obserwuje toczące się wokół niego codzienne życie i odnotowuje różne jego na ogół drobne, niespektakularne przejawy, przeważnie nie zauważane przez innych.
Te spostrzeżenia, z których relacje są same w sobie w szczególny sposób groteskowo zabawne przez zderzenie zwyczajności obiektu zainteresowania narratora z intensywnością uwagi, jaką mu on poświęca, są w dalszej kolejności punktem wyjścia do przeważnie autoironicznych refleksji opowiadającego o sobie, a także do rozmyślań o życiu i świecie. Przedmiotem obserwacji (może nawet głównym) jest także sam obserwator, drobiazgowo analizujący swoje reakcje i doznania i usiłujący na tej podstawie zbudować sobie obraz własnej tożsamości.

Przykładowo w wymienionej powieści Der Fleck, die Jacke, die Zimmer, der Schmerz narrator o trudnej do zdefiniowania, niemniej niewątpliwie artystycznej lub literackiej profesji snuje się po mieście (jest nim zapewne Frankfurt nad Menem), spotyka znajomych, odwiedza różne lokale, po drodze podczytuje Dzienniki artysty Maxa Beckmanna i nieustannie obserwuje różne drobne zdarzenia oraz swoje reakcje na nie.
Z Gezą, swoją przyjaciółką, postanawia udać się do Wiednia, gdzie para odwiedza m.in. mieszkanie Mozarta, muzeum sztuki współczesnej, pałac Wittgensteinów, pokój, w którym zmarł Kafka itd., niemniej są to tylko preteksty do kolejnych obserwacji, kolejnych spostrzeżeń i refleksji. Dalszymi etapami peregrynacji są Paryż i Amsterdam (tu para odwiedza m.in. dom, w którym mieszkał jako emigrant Max Beckmann), po czym podróżni wracają do miasta, z którego wyjechali. Wartość poznawcza powieści, choć jej wątła akcja toczy się w czterech znanych europejskich metropoliach, jest w gruncie rzeczy minimalna, jej zasadniczym tworzywem jest materia powszedniego życia, są czynione przez narratora spostrzeżenia i snute na ich marginesie refleksje.

To notoryczne podpatrywanie i komentowanie zwykłego życia w dziwny sposób nie nuży, może dlatego, że powieści Genazino zawierają wiele trafnych i zaskakujących obserwacji, uwrażliwiających czytelnika na rzeczywistość w jego najbliższym otoczeniu, i konfrontują go z osobowością, podobnie - jak być może niejeden czytający - nie wolną od natręctw, kompleksów, słabości, wyrzutów sumienia, bezradności. Na tym też polega osobliwość tej prozy - buduje ona zajmującą i barwną opowieść z drobnych zdarzeń przeciętnego życia i relacji z nieprzeciętnej intensywności jego przeżywania.


Foto: Brigitte Friedrich

Wilhelm Genazino (ur. w 1943 r. w Mannheim) po ukończeniu gimnazjum pracował jako niezależny dziennikarz, następnie jako redaktor szeregu gazet i czasopism (m.in. tygodnika "Pardon"). Od 1971 r. uprawia pisarstwo jako wolny zawód. W latach 1980-1986 był współwydawcą czasopisma literackiego "Lesezeichen". Mieszka we Frankfurcie nad Menem. W swoim dorobku ma około dziesięciu powieści, wśród nich - oprócz wymienionych powyżej - trylogię Abschaffel (1977), Ein Regenschirm für diesen Tag (2001) i, najnowszą, Die Liebesblödigkeit (2005). Jest laureatem wielu prestiżowych nagród, m.in. Nagrody Literackiej miasta Bremy (1990), Wielkiej Nagrody Literackiej Bawarskiej Akademii Sztuk Pięknych (1993) i Nagrody im. Georga Büchnera (2004).

Recenzje:

1.

projekt | książki/autorzy | imprezy | informacje | echa medialne | linki | kontakt