Sönke Neitzel i Harald Welzer

Żołnierze
Protokoły walk, zabijania i umierania

Książka ukazała się w przekładzie Viktora Grotowicza nakładem warszawskiego
Wydawnictwa Krytyki Politycznej w grudniu 2014 r. 520 stron.

(Wydanie oryginalne: Soldaten. Protokolle vom Kämpfen, Töten und Sterben.
S. Fischer Verlag, Frankfurt am Main 2011)

Książka przynosi obraz mentalności żołnierzy Wehrmachtu, odmalowany na podstawie analizy pochodzących z podsłuchu zapisów rozmów niemieckich jeńców wojennych w obozach angielskich i amerykańskich z lat 1940-1945. Niemieccy jeńcy wojenni wszystkich stopni i rodzajów broni byli potajemnie podsłuchiwani w specjalnie utworzonych dla nich brytyjskich i amerykańskich obozach. Rozmawiali tam o tajemnicach wojskowych, takich jak wyposażenie techniczne armii niemieckiej czy szczegóły taktyczne i operacyjne przeprowadzanych działań, ale także - i ten właśnie aspekt czyni te źródła tak niezwykłymi - o swoim postrzeganiu przeciwników, wojny, polityki nazistowskiej, SS, jak również eksterminacji Żydów europejskich. Na podstawie 150 000 stron protokołów z tych rozmów, protokołów odkrytych dopiero kilka lat temu w angielskich i amerykańskich archiwach, autorzy książki kreślą obraz wojny, walk i zagłady, który dotychczasową wiedzę o mentalności żołnierzy Wehrmachtu ukazuje w zupełnie nowym świetle. W Niemczech książka przez długi czas utrzymywała się na liście bestsellerów.


Foto: Petra A. Killick

Sönke Neitzel, ur. w 1968 roku, jest profesorem, wykładowcą historii nowszej i najnowszej na uniwersytetach w Moguncji i Saarbrücken; prowadził także zajęcia, jako wykładowca gościnny, na uniwersytetach w Glasgow, Karlsruhe i w Bernie. W 2010 roku pracował jako senior fellow w Instytucie Kulturoznawstwa w Essen. W 2012 objął katedrę historii powszechnej w London School of Economics. Jest autorem licznych publikacji, zwłaszcza z zakresu historii Niemiec i historii wojskowej pierwszej połowy XX wieku. Zwrócił na siebie uwagę książką Podsłuchiwani. Niemieccy generałowie w brytyjskiej niewoli 1942-1945. Przeł. Jola Zepp, Marek Zepp. Wydawnictwo Replika 2009 (oryg. Abgehört: Deutsche Generäle in britischer Kriegsgefangenschaft 1942-1945, 2005).


Foto: Siegrun Appelt

Harald Welzer, ur. w 1958 roku, jest psychologiem społecznym, dyrektorem Center for Interdisciplinary Memory Research w Instytucie Kulturoznawstwa w Essen i profesorem, wykładowcą psychologii społecznej na uniwersytetach w Witten/Herdecke i St. Gallen. Rozgłos przyniosły mu ważne publikacje z zakresu kultury pamięci, zwłaszcza książka Opa war kein Nazi. Nationalsozialismus und Holocaust im Familiengedächtnis (2002, Dziadek nie był nazistą. Narodowy socjalizm i Holocaust w pamięci rodzinnej). W 2005 r. ukazała się jego książka Sprawcy. Dlaczego zwykli ludzie dokonują masowych mordów (przeł. Magdalena Kurkowska. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2010, seria KROKI/SCHRITTE), należąca do najważniejszych i najbardziej przekonujących studiów zachowań tych, którzy w czasach narodowego socjalizmu w Niemczech uczestniczyli w masowej eksterminacji ludności żydowskiej. Jego opublikowana w 2008 r. książka Wojny klimatyczne (przeł. Michał Sutowski, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2010) opisuje kierunki przemocy w obecnym stuleciu: konflikty wokół zasobów naturalnych, wojny prowadzone przeciwko własnym społeczeństwom, fale uchodźców wywołane zmianami klimatu i fale terroryzmu. Welzer dowodzi w niej, że zmiany klimatyczne stawiają społeczeństwa wobec zupełnie nowych problemów bezpieczeństwa, odpowiedzialności i sprawiedliwości. Wspólnie z Clausem Leggewie opublikował Koniec świata, jaki znaliśmy. Klimat, przyszłość i szanse demokracji (przeł. Piotr Buras, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2012, seria KROKI/SCHRITTE). Autorzy omawiają w niej takie niepokojące zjawiska jak zmiany klimatyczne, wyczerpywanie się zasobów surowców energetycznych, zanieczyszczenie środowiska, klęski głodu, szybko rosnąca liczba ludności, kryzysy finansowe i oceniają w ich świetle perspektywy istnienia świata w dotychczasowej postaci. Ich generalna konkluzja sformułowana jest w tytule książki. Książki autorstwa Haralda Welzera zostały przetłumaczone na 15 języków.

Recenzje:

1.

Adam Leszczyński, Każdy może stać się mordercą?,"Gazeta Wyborcza", 2.02.2015, dodatek: Tygodnik Historyczny

2.
Dariusz Jarosz, Żołnierska wizja świata, Nowe Książki, 9/2015
projekt | książki/autorzy | imprezy | informacje | echa medialne | linki | kontakt