Gerhard Roth

Podróż do wnętrza Wiednia

Książka w przekładzie Małgorzaty Łukasiewicz ukazała się nakładem wydawnictwa PIW jesienią 2006 roku, 212 stron.
(wydanie oryginalne: Eine Reise in das Innere von Wien, S. Fischer Verlag Frankfurt am Main 1991)


Szczwalnia, inaczej zwana też "hecą", to rodzaj osiemnastowiecznego cyrku, miejsce, do którego się chodziło, by patrzeć, jak psy, wilki, niedźwiedzie, byki, czasem też lwy, tygrysy i pantery, umiejętnie szczute i rozjuszane przez personel, rzucają się na siebie i staczają krwawe walki. Czasem w programie figurowała też woltyżerka albo popisy akrobatyczne, ale głównym punktem były walki zwierząt. Największa w Wiedniu szczwalnia powstała w 1755 r., korzystała z opieki C. K. Dyrekcji Teatrów, cieszyła się ogromną popularnością, w 1796 r. spłonęła i już się nie odrodziła, bo cesarz Franciszek II nie zezwalał na tego rodzaju widowiska.
Obraz, atrakcje i inwentarz c. k. szczwalni to pierwsza z dziewięciu stacji Podróży do wnętrza Wiednia Gerharda Rotha. Trasa tej podróży wiedzie przez miejsca, o których miasto na co dzień nie wie, nie pamięta, woli zapomnieć: przez miejsca takie jak podziemia z katakumbami i ściekami kanalizacyjnymi, dawna dzielnica żydowska, więzienia, przytułki dla bezdomnych, zakłady psychiatryczne. Uwzględnia też miejsca dobrze znane i wręcz reprezentacyjne, jak Katedra św. Szczepana albo Muzeum Historii Wojskowości, których dzieje, jeśli tylko baczniej się przyjrzeć, kryją niejedną wstydliwą tajemnicę. Sugestywne obrazy, wsparte nieubłaganą wymową danych statystycznych, pod piórem Gerharda Rotha składają się na niepowtarzalną mapę stolicy Austrii od wewnątrz.


Foto: Philipp Horak

Gerhard Roth urodził się w 1942 r. w Grazu, studiował medycynę, przez jakiś czas pracował w urzędzie statystycznym, jako pisarz debiutował w 1972 r. Mieszka w Grazu, związany jest z działającymi tam stowarzyszeniami literackimi Forum Stadtpark i Grazer Autorenversammlung. Podróż do wnętrza Wiednia (1991) wchodzi w skład - a nawet, w intencji autora, stanowi "fundament" - zapoczątkowanego w 1980 r. rozległego cyklu powieściowo-eseistycznego pod wspólnym i znamiennym tytułem Archive des Schweigens (Archiwa milczenia). Fragmenty dwóch innych powieści z tego cyklu zamieściła w przekładzie Moniki Muskały "Literatura na Świecie", 1-2/1997, (tamże wywiad z autorem); ponadto z jego twórczości ukazało się po polsku opowiadanie Włoskie kąpielisko (przeł. Ryszard Turczyn, w antologii Czyż jest piękniejszy kraj, Warszawa 1980) i esej Labirynt fałszerstw (przeł. Feliks Przybylak, w antologii pod tymże tytułem, Warszawa 1994).
Nowy, rozpoczęty w 1995 r. cykl powieściowy Rotha Orkus obejmuje dotychczas cztery powieści: Der See (1995), Der Plan (1998), Der Berg (2000) i Der Strom (2002). Gerhard Roth otrzymał wiele nagród, m.in. nagrodę im. A. Döblina (1983), nagrodę im. M. Kaschnitz (1992) i nagrodę im. B. Kreisky'ego (2002).

Recenzje:


1.

Lektor, Inny Wiedeń, "Tygodnik Powszechny", 20.11.2006

2.
Marcin Sendecki, Ciemna strona Wiednia, "Przekrój", listopad, nr 46/2006
3.
Dorota Jarecka, Makabryczny Wiedeń, "Gazeta Wyborcza", 4.12.2006
4.
Piotr Kofta, Zaginione miasto poranionej pamięci, "Dziennik", dodatek "Kultura", 17.11.2006
5.

Wiesław Chełminiak, Tygodnik "Wprost" (on-line)

6.
Malina Kluźniak, Inny Wiedeń, Gazeta Wyborcza, dodatek "Turystyka", 12-13.05.2007
7.
Jacek Maziarski, Od socjalizmu do nihilizmu, Nowe Książki, 4/2007
8.
Katarzyna Chmielewska, Tomasz Łukowski, Rozłączyć się z narodem, Tygodnik "Przegląd", 12.02.2007
9.
Piotr Jakub Fereński, Osobliwości Wiednia. Opowieść historyczno-antropologiczna, Konteksty, 3-4, 2008
projekt | książki/autorzy | imprezy | informacje | echa medialne | linki | kontakt